Doğrulama kodu meselesi biraz sinir bozucudur, çünkü genellikle bir şeyi yapmanın tam ortasında karşınıza çıkar. Ödeme ekranındasınız, bir dosyayı indirmek üzeresiniz ya da yeni bir cihazdan hesabınıza girmeye çalışıyorsunuz. Ekranda altı kutucuk duruyor ve gelen kutunuz boş.
Bu yazıda e-posta ile gelen tek kullanımlık kodları genel olarak ele alıyoruz. Sonra da bu kodları geçici bir adresle almak istediğinizde nelere dikkat etmeniz gerektiğini, ve hangi hesaplarda bunu hiç yapmamanız gerektiğini anlatıyoruz.
OTP ne demek?
OTP (one-time password), yalnızca bir kez ve kısa bir süre için geçerli olan doğrulama kodudur. Genellikle 4 ile 8 hane arasında rakamlardan oluşur; bazı siteler harf de kullanır. Amacı, o anda o e-posta adresine erişimi olan kişinin gerçekten siz olduğunu göstermek.
E-postayla gelen kodlar en çok şu durumlarda karşınıza çıkar:
- Yeni bir hesap açarken e-posta adresini doğrulamak için
- Tanınmayan bir cihazdan ya da konumdan giriş yaparken
- Şifresiz giriş ("e-postama kod gönder") seçeneğini kullanırken
- Şifre sıfırlarken ya da hesap ayarlarında hassas bir değişiklik yaparken
Kod neden gelmez? En yaygın sebepler
Sebeplerin çoğu üç gruba ayrılıyor; adresle ilgili olanlar, gönderen siteyle ilgili olanlar ve sizin yaptığınız hamlelerle ilgili olanlar. Üçüncü grup en az konuşulanı ama en sık yaşananı.
Adresle ilgili
Kod, sitede kayıtlı adrese gider; sizin o an baktığınız adrese değil. Yıllar önce açılmış bir hesapta kayıtlı adres başka olabilir. Yeni kayıtta ise adreste bir yazım hatası olabilir. Sitede "kodu şu adrese gönderdik: u***@..." gibi bir ipucu varsa, o kısmı dikkatle okuyun.
Gönderen siteyle ilgili
Bazı platformlar kodları bir kuyruk üzerinden gönderir ve yoğun saatlerde gecikme olabilir. Bazıları da belirli e-posta sağlayıcılarına ya da geçici mail alan adlarına kod göndermeyi kısıtlar. Bu son durumda kod hiç gelmez ve size bir uyarı da gösterilmeyebilir.
Sizin hamlelerinizle ilgili
En sık düşülen tuzak, kod gelmeyince "tekrar gönder"e üç dört kez basmak. Çoğu sistem her yeni istekte bir öncekini geçersiz kılar. Sonra mailler gecikmeli olarak üst üste gelir, siz de ilk açtığınızı girersiniz ve "kod geçersiz" uyarısı alırsınız. Üstelik art arda istek yapmak, sitenin sizi bir süreliğine bekletmesine yol açabilir.
Kodun süresi ne kadar?
Bunun tek bir cevabı yok; her site kendi belirler. Genellikle birkaç dakikadan birkaç on dakikaya kadar uzanan sürelerle karşılaşılır. Çoğu site süreyi mailin içinde ya da kod giriş ekranında yazar ("Bu kod 10 dakika geçerlidir" gibi).
Pratik kural basit, kodu gördüğünüz anda kullanın. Mailin gelmesini beklerken başka bir işe dalıp yarım saat sonra dönerseniz, büyük ihtimalle yeni bir kod istemeniz gerekecek.
Tekrar gönder limitleri nasıl işler?
Siteler, kötü niyetli kullanımı (birinin adresine yüzlerce kod göndermek gibi) önlemek için tekrar gönder butonuna sınır koyar. Bu sınırlar genelde birkaç biçimde görünür:
| Sınır türü | Ekranda nasıl görünür? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Bekleme süresi | "60 saniye sonra tekrar gönderebilirsiniz" ve geri sayım | Süre dolana kadar gelen kutusunu izleyin, sonra bir kez basın |
| Deneme sayısı limiti | "Çok fazla deneme yaptınız" | Bir süre (bazen bir saat ya da daha fazla) bekleyin |
| Hatalı giriş limiti | Birkaç yanlış koddan sonra işlem kilitlenir | Kodu kopyalayıp yapıştırın, elle yazmayın |
| Geçici hesap kilidi | Güvenlik nedeniyle giriş engellendi | Sitenin destek ya da hesap kurtarma adımlarını izleyin |
Kendinize bir iyilik yapın ve butona bastıktan sonra en az bir dakika bekleyin. Çoğu zaman kod o bir dakika içinde gelir.
Kod gelmediğinde adım adım ne yapmalı?
- Adresi kontrol edin. Sitenin kodu gönderdiği adresle sizin baktığınız adres aynı mı?
- Bir iki dakika bekleyin. Gelen kutusunu yenileyin. Normal bir hesapta spam ve "Promosyonlar" gibi sekmelere de bakın.
- Bir kez tekrar gönderin. Sitenin bekleme süresi bittiyse yalnızca bir kez.
- En son kodu kullanın. Birden fazla mail geldiyse en yeni tarihli olanı açın.
- Kodu kopyalayın. Elle yazarken 0 ile O, 1 ile l karışabilir. Kodun başında ya da sonunda boşluk kalmadığından emin olun.
- Alternatif yöntem deneyin. Site SMS veya doğrulama uygulaması seçeneği sunuyorsa onu kullanın.
- Hâlâ olmuyorsa sitenin destek kanalına yazın. Kodu göndermeyen taraf onlar; sorunu yalnızca onlar görebilir.
Doğrulama kodunu geçici mail ile almak
Geçici Mail'i birçok kişi tam da bunun için kullanıyor, yani bir kez kullanacağı bir sitede kayıt olmak, kodu almak ve ana adresini o sitenin bülten listesinden uzak tutmak. Bu senaryoda süreç genelde hızlı işler. Gelen kutusu 5 saniyede bir kendiliğinden yenilenir ve kendi testlerimizde bir mail ortalama 3-5 saniyede görünüyor. Kod gelince bir bildirim sesi çalar, sekme başlığında "(1) Yeni e-posta" yazar.
Yine de geçici adresin kendine özgü birkaç durumu var:
- Sayfayı açık tutun. Adres 3 saat geçerlidir ve sayfa açıkken süre kendiliğinden uzar. Kodu beklerken sekmeyi kapatmayın.
- Kurtarma anahtarını not edin. Aynı siteden aylar sonra tekrar kod isteyebilirsiniz. Adres kutusunun altındaki XXXX-XXXX biçimindeki anahtarla adrese geri dönebilirsiniz; nasıl yapılacağını kurtarma anahtarı yazımızda anlattık.
- Eski kodlar kalıcı değil. Gelen mailler 24 saat sonra otomatik silinir. Zaten kodlar da çok daha önce geçersiz olur, ama mailde başka bir bilgi varsa (sipariş numarası gibi) bunu hesaba katın.
- Bazı siteler geçici adreslere kod göndermez. Kod hiç gelmiyorsa ve başka sitelerden mail rahatça geliyorsa, sebep büyük ihtimalle bu. Olası sebeplerin tam listesini geçici maile mail gelmiyor yazımızda topladık.
Hangi hesaplarda OTP için geçici mail kullanılmamalı?
Burada net olmak istiyoruz. Geçici bir adres, bir hesabın kalıcı kimliği olmamalı. Kurtarma anahtarı sayesinde adrese dönebiliyor olsanız bile, anahtarı kaybettiğiniz gün o adrese gelen kodlara erişiminiz de biter. Hesabınız ne kadar önemliyse bu risk o kadar büyük.
| Geçici mail uygun | Geçici mail uygun değil |
|---|---|
| Bir kez dosya indirmek için kayıt | Bankacılık, ödeme ve kripto hesapları |
| İndirim kodu almak için mağaza üyeliği | E-devlet ve resmi kurum işlemleri |
| Bir forumda tek bir soruya bakmak | Ana e-posta, bulut depolama, şifre yöneticisi |
| Bir uygulamayı denemek için açılan deneme hesabı | İş hesapları, faturalı abonelikler |
| Wi-Fi giriş sayfası gibi tek seferlik formlar | Sosyal medyada kalıcı olarak kullanacağınız hesap |
Sağ sütundaki hesaplarda doğrulama kodu, hesabınızın anahtarı demek. O kodun düştüğü adresin size ait, kalıcı ve iyi korunan bir adres olması gerekir. Geçici mailin güvenlik tarafını merak ediyorsanız tek kullanımlık mail güvenli mi yazısına göz atabilirsiniz.
Bir de güvenlik uyarısı
Siz istemediğiniz hâlde bir doğrulama kodu geldiyse, birisi hesabınıza girmeye çalışıyor olabilir. Bu kodu kimseyle paylaşmayın. Telefonla arayıp "size bir kod gönderdik, okur musunuz" diyen kişi, kim olduğunu söylerse söylesin, o kodu istememesi gereken biridir. Gerçek şirketler size gönderdikleri kodu geri sormaz.
Sık sorulan sorular
Doğrulama kodu neden "geçersiz" diyor?
En sık sebep, tekrar gönder isteğiyle eski kodun iptal olması ya da kodun süresinin dolmasıdır. En son gelen maildeki kodu, kopyalayıp yapıştırarak girin.
Tekrar gönder butonuna kaç kez basabilirim?
Her site kendi limitini belirler. Genel öneri, bekleme süresi bitince yalnızca bir kez basmak ve sonra en az bir dakika beklemektir; art arda istekler geçici engellemeye yol açabilir.
Geçici mail ile doğrulama kodu alınır mı?
Evet, çoğu sitede alınır ve kod genellikle birkaç saniyede gelir. Ancak bazı siteler geçici mail adreslerine kod göndermez; ayrıca önemli hesaplarda geçici adres kullanılmamalıdır.
Geçici maile gelen kodu sonra tekrar görebilir miyim?
Gelen mailler 24 saat boyunca gelen kutusunda durur, sonra otomatik silinir. Kurtarma anahtarınızla adrese dönüp siteden yeni bir kod isteyebilirsiniz.