E-posta adresim bir veri sızıntısında mı? Nasıl kontrol edilir, sonra ne yapılır

Önce sık yapılan bir hatadan başlayalım. Biri "e-postam sızdırılmış mı" diye arama yapıyor, karşısına çıkan ilk tanımadık siteye adresini, hatta bazen şifresini yazıyor. İronik ama sızıntı endişesiyle bilgisini yeni bir yere sızdırmış oluyor. Kontrol etmek doğru; nerede ve nasıl kontrol ettiğiniz de en az o kadar önemli.

Veri sızıntısı tam olarak ne demek?

Veri sızıntısı, bir şirketin sakladığı kullanıcı bilgilerinin yetkisiz kişilerin eline geçmesidir. Sizin bir hatanız olması gerekmez. Yıllar önce üye olduğunuz bir forum, bir oyun sitesi ya da bir alışveriş platformu saldırıya uğrar; e-posta adresleri, kullanıcı adları, bazen şifreler (çoğu zaman şifrelenmiş, bazen de ne yazık ki düz metin) internette dolaşmaya başlar.

Adresinizin bir sızıntıda geçmesi, mail hesabınızın hacklendiği anlamına gelmez. Bu ayrımı yapmak önemli. Çoğu durumda adresiniz ve o sitedeki şifreniz bir listede duruyor. Saldırganlar da aynı adres-şifre ikilisini başka sitelerde deniyor. Aynı şifreyi farklı yerlerde kullanıyorsanız asıl risk burada başlıyor.

Have I Been Pwned ile adım adım kontrol

Have I Been Pwned, güvenlik araştırmacısı Troy Hunt'ın kurduğu ve yıllardır kamuya açık sızıntıları derleyen bir servis. Kullanımı bir dakika sürüyor:

1. Tarayıcınızın adres çubuğuna haveibeenpwned.com yazarak siteye gidin. Arama sonucundaki benzer adlı sitelere değil, doğrudan bu adrese.
2. Ana sayfadaki kutuya e-posta adresinizi yazıp aratın.
3. Sonuç yeşilse, adresiniz sitenin bildiği sızıntılarda görünmüyor demektir.
4. Sonuç kırmızıysa, aşağıda hangi sızıntılarda geçtiği, sızıntının tarihi ve hangi tür verilerin (e-posta, şifre, telefon, IP adresi gibi) açığa çıktığı listelenir.
5. İsterseniz bildirim özelliğine kaydolun; adresiniz ileride yeni bir sızıntıda görünürse size haber verilir.

Şifremi de kontrol edebilir miyim?

Aynı sitenin "Passwords" bölümü, bir şifrenin daha önce sızıntılarda görülüp görülmediğini kontrol eder. Servis, şifrenin tamamını göndermeden kontrol eden bir yöntem kullandığını açıklıyor. Yine de bu konuda temkinli davranmak isterseniz, kullandığınız şifre yöneticisinin veya tarayıcınızın yerleşik şifre kontrol özelliğine de bakabilirsiniz; birçoğunda bu tür bir uyarı mekanizması var. Tanımadığınız sitelere ise şifre yazmayın, nokta.

Sızıntı çıktı. Şimdi ne yapmalıyım?

Kırmızı ekranı görünce ilk tepki genelde panik oluyor. Gerek yok. Aşağıdaki sırayı takip ederseniz riskin büyük kısmını bir öğleden sonrada kapatırsınız.

1. Sızıntının olduğu sitedeki şifreyi değiştirin. Hesap hâlâ açıksa. Hesabı artık kullanmıyorsanız, kapatmayı düşünün.
2. Aynı şifreyi kullandığınız her yeri bulun. Burası işin en can sıkıcı ama en önemli kısmı. Mail hesabınız, bankanız, sosyal medyanız aynı şifreyle korunuyorsa, sırayla değiştirin. Önce mail hesabınızdan başlayın, çünkü diğer tüm hesapların şifre sıfırlama bağlantıları oraya gidiyor.
3. İki adımlı doğrulamayı açın. Şifreniz bilinse bile, telefonunuzdaki doğrulama uygulaması veya kod olmadan girişi engeller. Mail hesabınızda bu özellik kapalıysa, bugün açın.
4. Her hesaba farklı şifre verin. Bunu ezberle yapmak mümkün değil; bir şifre yöneticisi kullanmak işi kolaylaştırır.
5. Mail hesabınızın güvenlik ayarlarına bakın. Tanımadığınız oturumlar, yönlendirme kuralları, değiştirilmiş kurtarma telefonu ya da kurtarma adresi var mı? Saldırganlar bazen fark edilmemek için sessiz bir yönlendirme kuralı ekler.
6. Önümüzdeki haftalarda gelen maillere ekstra dikkat edin. Sızıntı listeleri oltalama kampanyalarında da kullanılır. "Hesabınızda sorun var" diye gelen maillerdeki bağlantılara tıklamayın; kurumun sitesine adresi kendiniz yazarak girin. Artan istenmeyen maillerle baş etmek için spam maillerden kurtulmanın yolları yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sızıntıda telefon numaram da varsa?

O zaman SMS ve aramalara da şüpheyle yaklaşın. Kendini banka ya da kargo görevlisi gibi tanıtıp kod isteyen kimseye kod vermeyin. Hiçbir kurum size gelen doğrulama kodunu telefonda sormaz.

Sızıntının hangi veriyi kapsadığı neden önemli?

Bundan sonra riski nasıl küçültürüm?

Bir sızıntıyı geri alamazsınız. Ama bir sonrakinin size dokunma ihtimalini azaltabilirsiniz. Mantık basit. Adresinizi ne kadar çok yere verirseniz, o adresin bir gün bir sızıntıda görünme ihtimali de o kadar artar. Her yeni üyelik, adresinizin tutulduğu yeni bir veri tabanı demek.

Bizim önerimiz adres yüzeyini küçültmek:

• Ana adresinizi bankanız, devlet işlemleri, işiniz ve gerçekten uzun süre kullanacağınız hesaplar için saklayın.
• Bir kere girip çıkacağınız siteler için, örneğin bir indirim kodu almak, bir rapor indirmek ya da bir foruma tek soru sormak için kalıcı adresinizi vermeyin.
• Kullanmadığınız eski hesapları kapatın. Kapattığınız hesap, gelecekteki bir sızıntıda yer almaz (ya da en azından güncel bilgilerinizi içermez).

İkinci madde için Geçici Mail tam olarak bu iş için var. Sayfayı açtığınızda rastgele bir adres oluşuyor, üyelik istemiyoruz. Doğrulama mailini alırsınız, işiniz biter, adres birkaç saat içinde kullanım dışı kalır ve gelen mailler 24 saat sonra silinir. O site yarın sızıntıya uğrasa, listede sizin kalıcı adresiniz değil, çoktan işlevini yitirmiş bir adres olur.

Bir uyarıyı da ekleyelim. Geçici adresle açtığınız bir hesabın şifresini unutursanız, sıfırlama maili o adrese gider. Kurtarma anahtarınızı saklarsanız adrese geri dönebilirsiniz; nasıl yapıldığını kurtarma anahtarı yazımızda anlattık. Ama uzun vadeli, değerli bir hesabı geçici adresle açmak yine de iyi fikir değil.

Sık sorulan sorular