Bir an için kendinizi küçük bir online mağazanın sahibi yerine koyun. Yeni üyelere ilk siparişte %10 indirim veriyorsunuz. Bir sabah raporlara bakıyorsunuz. Bir gecede yüzlerce yeni üye, hepsi farklı e-posta adresleriyle, hepsi aynı ürünü indirimle almış. Adreslerin büyük kısmı, birkaç saat sonra kimsenin bakmayacağı geçici adresler.
Ertesi gün kayıt formuna bir kontrol ekliyorsunuz. Geçici mail alan adlarından gelen kayıtlar artık kabul edilmiyor.
Bunu bir geçici mail servisi olarak yazmamız belki tuhaf görünebilir. Ama bu konuyu dürüstçe anlatmanın hem sizin hem de bizim işimize yaradığını düşünüyoruz. Engelin neden var olduğunu bilen biri, karşılaştığında doğru kararı daha kolay verir.
Siteler geçici maili neden engelliyor?
Sebeplerin neredeyse hepsi aynı noktaya çıkıyor. Bir site, kullanıcısına daha sonra ulaşabilmek ister ve her hesabın arkasında gerçek bir kişi olduğuna güvenmek ister. Geçici adres bu ikisini de zayıflatır. Somut örneklere bakalım.
Kampanya istismarı
Girişteki örnek. "Yeni üyeye indirim", "ilk ay ücretsiz", "davet et, kazan" gibi kampanyalar, her kişinin bir kez yararlanacağı varsayımıyla hesaplanır. Saniyeler içinde sınırsız adres üretilebiliyorsa bu varsayım çöker.
Sahte hesaplar ve spam
Forumlar, yorum sistemleri ve sosyal platformlar, toplu açılan sahte hesaplarla uğraşır. Bu hesaplar reklam yorumu bırakır, oylamaları çarpıtır ya da kullanıcıları dolandırmaya çalışır. Geçici adresi engellemek, bu hesapları açmanın maliyetini biraz artırır.
Hesap kurtarma ve iletişim
Bu daha az konuşulan ama bize göre en makul sebep. Bir bankanın, bir faturalı aboneliğin ya da bir iş platformunun size yıllar sonra da ulaşabilmesi gerekir, örneğin şifre sıfırlama, güvenlik uyarısı, fatura, sözleşme değişikliği. Birkaç saat sonra bakılmayacak bir adres bu açıdan kullanıcının kendisi için de risklidir. Bazı siteler engeli aslında sizi bu riskten korumak için koyar.
Ücretsiz deneme süreleri
Bir yazılımın 14 günlük denemesini her bitişte yeni bir adresle baştan başlatmak, hizmeti sunan için doğrudan gelir kaybı demek.
Engel listeleri nasıl çalışır?
Teknik tarafı aslında oldukça sade. Bir site, kayıt formuna yazdığınız adresin @ işaretinden sonraki kısmına, yani alan adına bakar ve onu birkaç yöntemle kontrol eder:
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Kullanıcı ne görür? |
|---|---|---|
| Hazır alan adı listeleri | Bilinen geçici mail alan adlarının toplandığı, herkese açık ya da ücretli listelerle karşılaştırma | Formda "bu e-posta adresi kabul edilmiyor" uyarısı |
| Doğrulama servisleri | Site, adresi kontrol eden bir dış servise sorar | Aynı uyarı ya da "geçerli bir e-posta girin" |
| Sunucu bilgisine bakmak | Alan adının mail sunucusunun (MX kaydının) bilinen geçici mail sunucularına işaret edip etmediği kontrol edilir | Uyarı veya kayıt sonrası doğrulama maili gelmemesi |
| Sessiz engel | Kayıt kabul edilir ama onay maili gönderilmez ya da hesap kısıtlanır | Hiçbir uyarı yok, sadece mail gelmiyor |
Son satır özellikle kafa karıştırıcı. Kayıt hata vermeden geçtiği için insanlar sorunun geçici mail servisinde olduğunu düşünüyor. Oysa mail hiç gönderilmemiş oluyor. Böyle bir durumda neler olabileceğini geçici maile mail gelmiyor yazısında ayrıntılı ele aldık.
Üstelik bu listeler sürekli güncellenir ve her site farklı bir listeyi, farklı katılıkta kullanır. Bu yüzden aynı adres bir sitede sorunsuz çalışırken başka bir sitede reddedilebilir. Bunda tutarsız bir şey yok; her site kendi kuralını koyuyor.
Engelle karşılaştığınızda ne yapabilirsiniz?
Açık konuşalım, bir site geçici adresleri istemiyorsa, bu onun hakkı. Biz engelleri aşmanın yollarını öğretmek istemiyoruz, aşmaya çalışmanızı da önermiyoruz. Ama karşılaştığınız durumun ne olduğunu anlamak ve size uygun yolu seçmek için şu soruyu sormak işe yarıyor: Bu hesaba ileride tekrar ihtiyacım olacak mı?
Cevap "hayır, tek seferlik bir iş" ise
Geçici Mail birkaç farklı alan adı kullanıyor. "Sil" butonuna bastığınızda (işlem onay ister) mevcut adres bırakılır ve size yeni bir adres verilir; bu adres farklı bir alan adına denk gelebilir. Bazı sitelerin listeleri bütün alan adlarını kapsamaz, dolayısıyla yeni adres kabul edilebilir.
Ama bunu bir kez deneyin, sonra durun. Site art arda reddediyorsa net bir mesaj veriyor demektir. Ve elbette bir kampanyadan birden fazla yararlanmak için adres değiştirmek, sitenin kurallarına aykırıdır; bunu yapmanızı önermiyoruz.
Cevap "evet, bu hesabı kullanacağım" ise
Bu durumda geçici adres zaten doğru araç değil. Engel olmasaydı bile, adresin süresi dolduğunda ya da kurtarma anahtarını kaybettiğinizde hesabınıza gelen şifre sıfırlama maillerine ulaşamayabilirsiniz. Seçenekleriniz:
- Gerçek adresiniz. Banka, e-devlet, iş hesapları, faturalı abonelikler gibi önemli hesaplarda en doğru seçim.
- Bir takma ad (alias). Bazı e-posta sağlayıcıları ve şifre yöneticileri, gerçek adresinize yönlenen ayrı takma adresler oluşturmanıza izin verir. Bir takma ad spam almaya başlarsa onu kapatırsınız, ana adresiniz etkilenmez.
- Gmail'de + ile türetilmiş adres. Gmail, adiniz+magaza@gmail.com gibi adreslere gelen mailleri de ana kutunuza iletir. Gerçek adresinizi gizlemez, ama hangi sitenin adresinizi kimle paylaştığını görmenizi ve filtre kurmanızı kolaylaştırır.
- Ayrı bir "kayıt" adresi. Alışveriş ve bülten kayıtları için açtığınız kalıcı ikinci bir adres. Kişisel yazışmalarınız bir yerde, üyelikler başka yerde durur.
Spam derdiyle uğraşıyorsanız bu seçenekleri ve fazlasını spam maillerden kurtulmanın yolları yazımızda karşılaştırdık.
Geçici mail ne zaman hâlâ doğru araç?
Engel listelerinin varlığı, geçici mailin işe yaramadığı anlamına gelmiyor. Pek çok site, bir kez bakıp çıkacağınız içerikler için bile kayıt istiyor, örneğin bir rapor indirmek, bir yazının devamını okumak, bir kafedeki Wi-Fi'a bağlanmak, bir uygulamayı beş dakika denemek. Bu sitelerin çoğu geçici adresi kabul ediyor ve ana adresinizi bülten listelerinden uzak tutmanın en hızlı yolu hâlâ bu.
Makul denge şu. Geçici mail, ilişkinin kısa süreceği yerler için. Uzun süreli bir ilişki kuracağınız bir hizmette ise hem sizin hem sitenin işine yarayan şey kalıcı bir adres. Hangi durumda hangisinin mantıklı olduğunu geçici mail nedir ve nasıl kullanılır yazısında örneklerle anlattık.
Sık sorulan sorular
Bir site geçici mail kullandığımı nasıl anlıyor?
Çoğunlukla adresin @ işaretinden sonraki alan adını, bilinen geçici mail alan adlarının bulunduğu listelerle ya da doğrulama servisleriyle karşılaştırarak anlar. Bazı siteler alan adının mail sunucusu bilgisine de bakar.
Kayıt kabul edildi ama onay maili gelmedi, neden?
Bazı siteler geçici adresleri sessizce engeller. Kaydı alır ama onay mailini göndermez. Başka sitelerden mail rahatça geliyorsa sebep büyük ihtimalle budur.
Sil butonuyla yeni adres almak engeli aşar mı?
Yeni adres farklı bir alan adına denk gelebilir ve bazı sitelerde kabul edilebilir, ama bunun garantisi yoktur. Site geçici adresleri açıkça istemiyorsa gerçek adresinizi ya da bir takma ad kullanmanız daha doğru olur.
Geçici mail adresleri yasa dışı mı?
Hayır, geçici mail kullanmak kendi başına yasa dışı değildir. Ancak sitelerin kullanım koşullarına uymak ve kampanyaları kötüye kullanmamak kullanıcının sorumluluğundadır.